(Humaan Papillomavirus) kan verschillende soorten kanker veroorzaken, bij vrouwen én mannen. De vaccinatie tegen HPV beschermt goed tegen deze soorten kanker. De HPV-vaccinatie wordt gegeven rond de leeftijd van 10 jaar.
De HPV-vaccinatie in het kort
| Beschermt tegen | verschillende soorten kanker door HPV |
|---|---|
| Op welke leeftijd(en)? | In het jaar dat kinderen 10 worden |
| Hoeveel prikken zijn nodig? | 2, met een half jaar tussen de 1e en 2e prik. De prikken worden in de bovenarm gegeven. |
| Meest voorkomende bijwerkingen | Pijn bij de plek van de prik, spierpijn |
| Beschermingsduur | Ten minste 15 jaar |
| Vaccinatie sinds | 2010 |
Op verzoek van het ministerie van (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) heeft de Gezondheidsraad de effectiviteit van het (Humaan Papillomavirus)-vaccinatieprogramma beoordeeld en gekeken of er aanpassingen nodig zijn. De GR concludeert dat HPV-vaccinatie zeer effectief is in het voorkomen van HPV-infecties, baarmoederhalskanker en voorstadia daarvan. Om de effectiviteit nog verder te vergroten adviseert de raad voortaan te vaccineren met het 9-valente vaccin Gardasil 9. Vervolgens heeft staatssecretaris Thielen besloten om het advies van de Gezondheidsraad over te nemen en over te stappen op het 9-valente HPV-vaccin.
Verschil tussen HPV-vaccins
Het vaccin Cervarix beschermt heel goed tegen infecties met de 2 typen HPV die de meeste gevallen van kanker veroorzaken. Ook biedt het deels bescherming tegen 3 andere typen HPV, die regelmatig kanker veroorzaken. Het vaccin Gardasil 9 beschermt tegen 7 typen HPV die kanker kunnen veroorzaken en tegen 2 typen HPV die genitale wratten kunnen veroorzaken.
Veiligheid HPV-vaccins
Beide vaccins tegen HPV zijn volgens de Gezondheidsraad even veilig en effectief.
Geen nieuwe HPV-prik nodig na 2 prikken met een ander HPV-vaccin
Je kind heeft geen nieuwe prik nodig als het al 2 prikken met het vaccin van Cervarix heeft gehad. De bescherming tegen de belangrijkste kankerverwekkende typen is al hoog.
Wanneer kan mijn kind het vaccin krijgen?
Het vaccin Gardasil 9 wordt vanaf 1 september 2026 in het Rijksvaccinatieprogramma gebruikt. Tot die tijd gebruiken we het vaccin Cervarix.
Kan je een 1e prik krijgen met het vaccin Cervarix en een 2e prik met Gardasil?
Ja, dat kan. Er zijn verschillende onderzoeken naar gedaan en in sommige landen is deze combinatie standaard gegeven. Het is veilig en biedt goede bescherming tegen HPV-kanker. Daarnaast geeft 1 dosis van het 9-valente vaccin ook goede bescherming tegen genitale wratten.
Wat zijn de gevolgen voor de volksgezondheid?
Door het HPV-vaccin Gardasil 9 te gebruiken, kan er nog meer gezondheidswinst worden behaald. Dit betekent minder gevallen van HPV-kanker en door HPV veroorzaakte genitale wratten in de toekomst.
Bescherming door het HPV-vaccin
De (Humaan Papillomavirus)-vaccinatie beschermt tegen langdurige HPV-infectie en (voorstadia van) kanker. Door de vaccinatie maakt je lichaam antistoffen aan tegen het virus. Raak je later besmet met HPV? Dan herkent je lichaam het virus en ruimt het op. Je kunt het virus dan ook niet doorgeven aan anderen. Het HPV-vaccin werkt het best als je nog niet met HPV besmet bent. Kinderen kunnen de HPV-vaccinatie rond hun 10e jaar krijgen, omdat zij dan nog niet besmet zijn met HPV. Zo zijn ze op tijd zijn beschermd.
De HPV-vaccinatie beschermt tegen 7 typen HPV die kanker kunnen veroorzaken en tegen 2 typen HPV die genitale wratten kunnen veroorzaken. De HPV-typen 16 en 18 leiden het vaakst tot kanker. Uit onderzoek blijkt dat de HPV-vaccinatie voor ongeveer 90% beschermt tegen baarmoederhalskanker veroorzaakt door de typen 16 en 18. De vaccinatie beschermt ook goed tegen andere kankers veroorzaakt door HPV. Jaarlijks krijgen ongeveer 400 mannen en 1.200 vrouwen HPV-gerelateerde kanker in Nederland. In Nederland worden jaarlijks 5.500 vrouwen behandeld voor een voorstadium van baarmoederhalskanker door HPV.
Er zijn HPV-typen waartegen de vaccinatie niet of minder goed beschermt. Daarom is het voor vrouwen belangrijk om vanaf hun 30e mee te doen met het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Ook als zij de HPV-vaccinatie hebben gekregen.
Uitleg in makkelijke taal
Steffie legt de prik tegen het HPV-virus uit in makkelijke taal. Met vertalingen in het Nederlands, Engels, Arabisch, Oekraïens, Turks en Pools.
Heeft je kind meer dan 38,5 graden koorts? Dan kun je de prik beter even uitstellen. Overleg met je huisarts of een arts van de jeugdgezondheidszorg wanneer je kind de prik alsnog kan halen.
Ja. Je kunt tot 18 jaar gratis je (Humaan Papillomavirus)-vaccinaties en ook alle andere vaccinatie van het Rijksvaccinatieprogramma halen bij een (Jeugdgezondheidszorg)-organisatie in de buurt. Je kunt daar ook al je vragen bespreken, als je nog informatie wilt voordat je een besluit neemt.
Ben je 18 jaar of ouder? Dan kun je op eigen initiatief de vaccinaties tegen HPV halen. Dit kan bijvoorbeeld via de huisarts, een specialist of een vaccinatiecentrum. Je betaalt de vaccinatie dan zelf.
Geen ernstige blijvende bijwerkingen
Mogelijke bijwerkingen na de vaccinatie zijn een pijnlijke arm en spierpijn. Soms krijgen mensen ook last van buikpijn, misselijkheid, moeheid, hoofdpijn of koorts. Dit gaat allemaal weer over na 1-3 dagen. Er zijn nog nooit ernstige, blijvende bijwerkingen gevonden, terwijl de vaccinatie al sinds 2010 wordt gegeven in Nederland.
Inmiddels zijn meer dan anderhalf miljoen mensen in Nederland volledig gevaccineerd tegen (Humaan Papillomavirus). Er wordt goed onderzoek gedaan naar eventuele bijwerkingen. Meer informatie over bijwerkingen van vaccins vind je op de website van Bijwerkingencentrum Lareb.
Geen onvruchtbaarheid en geen blijvende vermoeidheidklachten door HPV-vaccinatie
Meisjes worden niet onvruchtbaar door het HPV-vaccin. Het is juist omgekeerd: een infectie met HPV kan vervelende gevolgen hebben voor de vruchtbaarheid. De vaccinatie tegen HPV beschermt tegen deze en andere negatieve gevolgen van de infectie.
Sommige ouders zijn bezorgd dat hun kind blijvende vermoeidheidsklachten krijgt na de vaccinatie. Blijvende vermoeidheid heeft niets te maken met de HPV-vaccinatie. Uit onderzoek blijkt dat er geen verschil is in vermoeidheid bij meisjes die niet gevaccineerd zijn en meisjes die wel gevaccineerd zijn. Zie onderzoek in Nederland, Groot-Brittannië en Noorwegen .
Meer informatie over bijwerkingen van vaccins vind je op de website van Bijwerkingencentrum Lareb.
Hoe effectief is de HPV-vaccinatie?
De HPV-vaccinatie voorkomt de meeste gevallen van baarmoederhalskanker. Dat blijkt bijvoorbeeld uit Nederlands onderzoek onder de eerste groep vrouwen die de HPV-vaccinatie konden krijgen en een uitstrijkje konden laten maken. Belangrijkste onderzoeksresultaten:
- 90% minder vaak baarmoederhalskanker onder vrouwen die op hun 16de tegen HPV gevaccineerd waren, dan onder ongevaccineerde vrouwen.
- 80% minder vaak ernstige voorstadia van baarmoederhalskanker (CIN3+) onder deze gevaccineerde vrouwen.
Meer onderzoek naar de HPV-vaccinatie kun je vinden op: Onderzoek HPV-vaccinatie.
Effectiviteit HPV-vaccinatie op hogere leeftijd
De leeftijd waarop iemand zich laat vaccineren tegen HPV heeft grote invloed op de vaccineffectiviteit. Bij jonge mensen die vóór de vaccinatie nog niet besmet waren met HPV, is de effectiviteit het hoogst.
Meer over HPV-vaccinatie op hogere leeftijd staat op (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu).nl: HPV-vaccinatie voor iedereen van 18 jaar en ouder
Hoe lang na een HPV-besmetting kan er (een voorstadium van) kanker ontstaan?
Het duurt minimaal 10 tot 15 jaar voordat een HPV-infectie kan leiden tot afwijkende cellen, een voorstadium van kanker of zelfs tot kanker. Door te vaccineren op jonge leeftijd ben je later beschermd tegen kanker door HPV.
HPV-vaccin even effectief bij mannen en vrouwen
Het vaccin werkt bij mannen en vrouwen even goed tegen nieuwe infecties met HPV-typen 16 en 18.
Helpt het HPV-vaccin je te genezen van een HPV-besmetting?
Nee, als je al besmet bent voordat je je laat vaccineren, helpt het vaccin je niet om te genezen van een HPV-infectie.
In onze infographic over de (Humaan Papillomavirus)-vaccinatie vind je de belangrijkste informatie over HPV en de vaccinatie.