Wat is polio?

Poliomyelitis is ook bekend als kinderverlamming. Polio wordt veroorzaakt door een virus. Het virus wordt van mens op mens overgedragen door besmet voedsel, besmette ontlasting of besmet water of door kleine druppeltjes in de lucht. De infectie kan leiden tot verlammingen. Voordat de vaccinatie in 1957 werd ingevoerd, kwam polio vaak voor en overleden er ook regelmatig mensen aan polio. De laatste polio-epidemie vond plaats in 1992/1993 onder niet-gevaccineerde mensen.

Verschijnselen van polio?

De meeste mensen die het poliovirus oplopen merken er weinig van of krijgen alleen een ‘griepje’. Nadat je besmet bent met het virus duurt het 1 tot 2 weken voordat je ziek wordt. Bij 0,1-1% van de mensen die het virus oplopen verspreidt het zich naar de zenuwen en hersenen. Het kan dan verlamming van armen of benen veroorzaken. Een enkele keer is er verlamming van de slik of ademhalingsspieren. Je kunt dan aan polio overlijden. Poliopatiënten kunnen na vele jaren opnieuw klachten krijgen van verlammingen en spierzwakte door het postpoliosyndroom.

Hoe loop je polio op?

Bij een besmet persoon zit het poliovirus in de ontlasting in de darmen en in de keel. Het kan worden overgedragen via besmet voedsel of drinkwater en via kleine druppeltjes in de lucht die ontstaan bij praten, schreeuwen of zingen. Als je het virus hebt opgelopen kan het via je darmen verder je lichaam in gaan en een ernstige beschadiging geven van de zenuwen en hersenen. Dit kan dan ernstige verlammingen krijgen die naar verloop van tijd voor een groot gedeelte weer over gaan. De verlammingen kunnen leiden tot blijvende invaliditeit en kunnen zelfs overlijden veroorzaken.

Wie krijgt polio?

Als je bent gevaccineerd, ben je beschermd tegen alle 3 typen poliovirussen. Polio komt nu alleen nog maar voor in Pakistan, Afghanistan en Nigeria en zal hopelijk in de komende jaren helemaal wereldwijd worden uitgeroeid. Ongevaccineerde reizigers, immigranten en vluchtelingen vanuit die gebieden kunnen het virus naar andere landen verspreiden. Het is daarom belangrijk dat alle kinderen in de wereld tegen polio worden gevaccineerd om nieuwe verspreiding te voorkomen.

Polio in Nederland

Voordat de poliovaccinatie in 1957 werd opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma waren er ieder jaar enkele honderden gevallen van polio. Tijdens epidemieën liep het aantal op tot 1.500 à 2.000, zoals in de oorlogsjaren 1943/1944, in 1952 en 1956. Na introductie van de vaccinatie traden in 1971, 1978 en 1992/93 nog enkele epidemieën op binnen groepen die om religieuze redenen vaccinatie afwijzen. Nu komt polio niet meer voor in Nederland.

Behandeling van polio

Er is geen behandeling voor polio. Als je het eenmaal hebt moet je lichaam het virus zelf opruimen. Bij ernstige verlammingen kan tijdelijke of langdurige kunstmatige beademing nodig zijn.

Inenting tegen polio

Er zijn drie verschillende poliovirussen. Het vaccin dat in Nederland gegeven wordt bevat stukjes van deze drie virussen. Er zit geen levend virus in. Je kunt geen polio krijgen door dit vaccin. Het vaccin zorgt er voor dat je afweerstoffen maakt tegen de drie poliovirussen. In Nederland wordt het vaccin gegeven in combinatie met andere vaccins in het DTPDifterie, Tetanus en Poliomyelitis, DKTPDifterie, kinkhoest, tetanus, polio of DKTP-HepBHepatitis B -HibHaemophilus influenzae type b vaccin. In het Rijksvaccinatieprogramma krijgen zuigelingen 4 inentingen en op 4- en 9 –jarige leeftijd krijg je opnieuw een inenting tegen polio. 

Bij veel buitenlandse reizen wordt een vaccinatie tegen difterie, tetanus en polio geadviseerd. Bij reizen naar Mekka of een gebied waar polio nog voor komt, is een (extra) poliovaccinatie vereist.