Wat is meningokokkenziekte?

Meningokokkenziekte is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie, de meningokok. Van deze bacterie bestaan meerdere typen. De typen A, B, C, W en Y zijn de bekendste. Als de bacterie in je neus zit kun je een ander besmetten zonder zelf ziek te zijn. De bacterie wordt via de lucht, door hoesten en niezen, of door zoenen van mens op mens overgedragen. Begin deze eeuw werden veel kinderen ziek door de meningokok C en is vaccinatie tegen deze ziekte opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Sinds 2015 is er een toename van ernstige ziektegevallen en overlijdens door meningokok type W. Daarom wordt sinds 2018 gevaccineerd met een vaccin dat ook tegen dit type beschermt.

Verschijnselen van meningokokkenziekte

In de meeste gevallen word je niet ziek van de meningokok. Af en toe dringt de bacterie verder het lichaam binnen en veroorzaakt dan hersenvliesontsteking (nekkramp) of bloedvergiftiging. Dit kan heel snel en dramatisch verlopen met hoge koorts, nekkramp of luierpijn bij hersenvliesontsteking of ernstige bloedingen bij bloedvergiftiging. Je kunt aan meningokokkenziekte ernstige gevolgen overhouden zoals epilepsie, doofheid, concentratiestoornissen en oogafwijkingen. Amputatie van een arm of been kan nodig zijn na een ernstige bloedvergiftiging. 5 tot 10% van de mensen met een hersenvliesontsteking en 20-50% van de mensen met een ernstige bloedvergiftiging overlijdt.

Hoe loop je een meningokokkenziekte op?

Ook zonder zelf ziek te zijn, kun je een ander besmetten als de bacterie in je neus zit. Met hoesten, niezen of zoenen kun je een ander besmetten. Als je ziek wordt, gebeurt dat vaak 1 tot 3 dagen na de besmetting. Soms duurt het langer en word je pas na 10 dagen ziek.

Wie krijgt een meningokokkenziekte?

Iedereen kan meningokokkenziekte krijgen, maar de ziekte komt het meest voor bij kinderen tussen 1 en 4 jaar oud, jongeren tussen de 14 en 20 jaar en als je ouder bent dan 60 jaar.

Meningokokkenziekte in Nederland

Lange tijd was er sprake van zo’n 500-600 meningokokkeninfecties per jaar. In 2001 was er sprake van een piek met 700 gevallen, vooral veroorzaakt door het meningokokken C-type bacterie. Enkele patiënten, waaronder tieners, stierven. Met behulp van een grote vaccinatiecampagne kreeg iedereen tot en met 18 jaar een vaccinatie aangeboden.

Ook werd besloten de inenting tegen de bacterie op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma voor baby’s van 14 maanden. Het aantal ziektegevallen per jaar door een besmetting met de bacterie, type C is toen drastisch afgenomen. Sinds 2015 zien we in Nederland een toename van besmettingen en ziektegevallen door de meningokok, type W.

Behandeling van meningokokkenziekte

Meningokokkenziekte kan behandeld worden met antibiotica. Door het snelle verloop van de ziekte komt behandeling vaak te laat om complicaties of overlijden te voorkomen. Daarom is preventie door vaccinatie belangrijk.

Inenting tegen meningokokkenziekte

Het meningokokken ACWY-vaccin bevat deeltjes van de 4 meningokok bacteriën. Je kunt geen meningokokkenziekte van het vaccin krijgen. Het lichaam maakt afweerstoffen tegen de deeltjes van het vaccin waardoor je daarna geen meningokokken ACWY-ziekte meer kan krijgen. De vaccinatie tegen meningokokken wordt op het consultatiebureau gegeven, tegelijk met de eerste BMRBof, mazelen, rodehond-vaccinatie op de leeftijd van 14 maanden. Vanaf 1 oktober 2018 krijgen tieners die dit jaar tussen 1 mei en 31 december 14 jaar worden een vaccinatie tegen meningokokkenziekte aangeboden. In 2019 krijgen alle tieners die dan 14 jaar worden deze vaccinatie aangeboden.