Wat is meningokokkenziekte?

Meningokokkenziekte is een ziekte die wordt veroorzaakt door een bacterie, de meningokok. Van deze bacterie bestaan meerdere typen. De typen A, B, C, W en Y zijn de bekendste. Als de bacterie in je neus zit kun je een ander besmetten zonder zelf ziek te zijn. De bacterie wordt via de lucht, door hoesten en niezen, of door zoenen van mens op mens overgedragen. Begin deze eeuw werden veel kinderen ziek door de meningokok C en is vaccinatie tegen deze ziekte opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma.

Verschijnselen van meningokokkenziekte

In de meeste gevallen word je niet ziek van de meningokok. Af en toe dringt de bacterie verder het lichaam binnen en veroorzaakt dan hersenvliesontsteking (nekkramp) of bloedvergiftiging. Dit kan heel snel en dramatisch verlopen met hoge koorts, nekkramp, luierpijn of ernstige bloedingen. Je kunt door meningokokkenziekte ernstige complicaties krijgen als epilepsie, doofheid, concentratiestoornissen en oogafwijkingen. Amputatie van een arm of been kan nodig zijn na een ernstige bloedvergiftiging. 5 tot 10% van de mensen met een hersenvliesontsteking en 20-50% van de mensen met een ernstige bloedvergiftiging overlijdt.

Hoe loop je een meningokokkenziekte op?

Ook zonder zelf ziek te zijn, kun je een ander besmetten als de bacterie in je neus zit. Met hoesten, niezen of zoenen kun je een ander besmetten. Als je ziek wordt, gebeurt dat vaak 1 tot 3 dagen na de besmetting. Soms duurt het langer en word je pas na 10 dagen ziek.

Wie krijgt een meningokokkenziekte?

Iedereen kan meningokokkenziekte krijgen, maar de ziekte komt het meest voor bij kinderen tussen 1 en 4 jaar oud, jongeren tussen de 14 en 20 jaar en als je ouder bent dan 60 jaar.

Meningokokkenziekte in Nederland

Lange tijd was er sprake van zo’n 500-600 meningokokkeninfecties per jaar. In 2001 was er sprake van een piek met 700 gevallen, vooral veroorzaakt door het meningokokken C-type bacterie. Enkele patiënten, waaronder tieners, stierven. Met behulp van een grote vaccinatiecampagne kreeg iedereen tot en met 18 jaar een vaccinatie aangeboden.

Ook werd besloten de inenting tegen de bacterie op te nemen in het Rijksvaccinatieprogramma voor baby’s van 14 maanden. Het aantal ziektegevallen per jaar door een besmetting met de bacterie, type C is toen drastisch afgenomen. Sinds 2015 zien we in Nederland een toename van besmettingen en ziektegevallen door de meningokok, type W.

Behandeling van meningokokkenziekte

Meningokokkenziekte kan behandeld worden met antibiotica. Door het snelle verloop van de ziekte komt behandeling vaak te laat om complicaties of overlijden te voorkomen. Daarom is preventie door vaccinatie belangrijk.

Inenting tegen meningokokkenziekte

Het meningokokken C-vaccin bevat deeltjes van de Meningokok C-bacterie. Je kunt geen meningokokkenziekte van het vaccin krijgen. Het lichaam maakt afweerstoffen tegen de deeltjes van het vaccin waardoor je daarna geen meningokokken C-ziekte meer kan krijgen. Op het consultatiebureau wordt de vaccinatie tegen meningokokken C één keer gegeven, tegelijk met de eerste BMR-vaccinatie op de leeftijd van 14 maanden. Omdat in 2017 een sterke toename van besmettingen en ziektegevallen door de bacterie, type W is vastgesteld, krijgen in de nabije toekomst alle baby’s van 14 maanden en jongeren van 14 jaar een vaccinatie aangeboden die beschermt tegen de typen A, C, W en Y. Deze vaccinatie wordt vanaf medio 2018 aangeboden.